AHA و BHA چیست؟ فرق، کاربرد و نحوه استفاده درست

AHA و BHA چیست؟

AHA و BHA چیست؟ این دو گروه اسید لایه‌بردار شیمیایی هستند: AHA (آلفاهیدروکسی‌اسید) در آب حل می‌شود و روی سطح پوست کار می‌کند، در حالی که BHA (بتاهیدروکسی‌اسید، یعنی سالیسیلیک اسید) در چربی حل می‌شود و به درون منافذ نفوذ می‌کند. پس AHA برای پوست خشک، کدر و لک‌دار و BHA برای پوست چرب، جوش‌دار و دارای سرسیاه مناسب‌تر است.

لایه‌برداری شیمیایی با اسکراب فرق دارد: اسکراب ذرات را روی پوست می‌مالد و به‌صورت مکانیکی سلول مرده را جدا می‌کند، اما اسیدها پیوند بین سلول‌های مرده را شل می‌کنند تا به‌آرامی و یکنواخت بریزند. به همین دلیل اسیدها در درصدهای درست ملایم‌تر و یکدست‌تر از اسکراب‌های درشت هستند، البته باید درست استفاده شوند.

AHA چیست؟ گلیکولیک، لاکتیک و ماندلیک اسید

سه AHA رایج در محصولات مراقبت پوست به‌کار می‌روند و هر کدام ویژگی خاصی دارد:

• گلیکولیک اسید: کوچک‌ترین مولکول، نفوذ بیشتر و اثر قوی‌تر. برای کدری، لک و بافت ناصاف در پوست‌های مقاوم مناسب است. اطلاعات بیشتر در گلیکولیک اسید چیست.
• لاکتیک اسید: مولکول بزرگ‌تر، ملایم‌تر و آبرسان‌تر؛ برای پوست خشک و حساس‌تر مناسب است.
• ماندلیک اسید: مولکول درشت و آهسته‌نفوذ؛ کم‌تحریک‌ترین گزینه و مناسب پوست‌های مستعد لک و جوش خفیف.

AHA ظاهر پوست کدر را روشن می‌کند، لک‌های سطحی را کمرنگ می‌کند و بافت را صاف‌تر نشان می‌دهد؛ چون سلول‌های قدیمی را برمی‌دارد و جایگزینی سلول‌های تازه را سرعت می‌دهد.

BHA چیست؟ سالیسیلیک اسید و پوست چرب

تنها BHA رایج در مراقبت پوست، سالیسیلیک اسید است. چون در چربی حل می‌شود، از لایهٔ چربی پوست عبور می‌کند و درون منفذ، سبوم و سلول‌های مرده را شل می‌کند. افزون بر این، خاصیت ضدالتهاب ملایمی دارد. برای شناخت دقیق‌تر آن به سالیسیلیک اسید چیست سر بزنید.

BHA برای سرسیاه، منافذ مسدود، پوست چرب و مستعد جوش مناسب است و جزئی از روتین پوست‌های آکنه‌ای محسوب می‌شود. برای شناخت انواع جوش و علت‌های آن، راهنمای علت‌ها و انواع جوش را بخوانید. درصد رایج ۰٫۵ تا ۲ درصد است.

فرق AHA و BHA در یک جدول

جواب صریح به پرسش «AHA یا BHA»: اگر پوستتان خشک و کدر یا لک‌دار است، AHA؛ اگر چرب و جوش‌دار است، BHA. پوست مختلط می‌تواند هر دو را در شب‌های جدا استفاده کند.

درصد مناسب AHA و BHA برای شروع

اسیدها در چهار فرم عرضه می‌شوند: تونر (کم‌خطر برای شروع)، سرم (غلظت بیشتر)، پد (استفاده آسان و کنترل‌شده) و پیلینگ (قوی‌ترین). تونرهای لایه‌بردار برای مبتدی‌ها و سرم‌های لایه‌بردار AHA و BHA برای کاربران باتجربه‌تر مناسب‌اند. درصد بالاتر لزوماً بهتر نیست؛ ثبات و دفعات صحیح نتیجه بهتری می‌دهد.

نحوه استفاده از AHA و BHA در روتین

1. شستشو: پوست را با شوینده ملایم تمیز و کاملاً خشک کنید.
2. اسید: مقدار کمی را روی کل صورت (دور از چشم و لب) بزنید.
3. صبر کوتاه: ۵ تا ۱۰ دقیقه تا جذب شود.
4. آبرسان: یک کرم ملایم و بدون عطر برای ترمیم سد پوست.
5. صبح بعد: ضدآفتاب SPF 30 یا بالاتر؛ بدون آن اسید بیشتر ضرر می‌رساند تا سود.

با دو شب در هفته شروع کنید. اگر پس از دو هفته تحریک نداشتید، به سه شب برسانید. پیلینگ‌های قوی را هفته‌ای یک بار و حداکثر ۱۰ دقیقه نگه دارید. محصولات تخصصی را در دسته لایه‌بردارهای صورت ببینید.

مراقبت بعد از لایه‌برداری

در شب‌های اسید، از ماسک‌های سنگین، اسکراب و ابزارهای مکانیکی مثل برس صورت استفاده نکنید. به‌جای آن، آبرسان ساده با سرامید، پانتنول یا هیالورونیک اسید بزنید تا سد پوست بازسازی شود. اگر پوست بعد از اسید خیلی کشیده یا خارش‌دار شد، دفعه بعد مقدار محصول یا مدت تماس را کم کنید. در روز بعد از لایه‌برداری، رنگ‌های آرایشی سنگین و عطرهای قوی روی پوست را هم کم کنید. اگر قصد سفر یا حضور طولانی در آفتاب دارید، یک تا دو روز قبل اسید نزنید و حتماً ضدآفتاب را تجدید کنید. همچنین در روزهایی که پوست آفتاب‌سوخته یا خراش‌دار است، لایه‌برداری را کاملاً کنار بگذارید. این صبر کوتاه از آسیب طولانی‌تر جلوگیری می‌کند.

AHA و BHA را با چه موادی ترکیب کنیم؟

ترکیب AHA و BHA در یک محصول (مثل سرم‌های ترکیبی) رایج است و اشکالی ندارد؛ اما اگر دو محصول جدا دارید، بهتر است در دو شب مختلف استفاده شوند. نیاسینامید و هیالورونیک اسید دو شریک ایمن برای هر دو هستند و می‌توانند جلوی خشکی را بگیرند.

ترکیب با رتینول یا ویتامین C خالص و غلیظ در یک نوبت، احتمال تحریک را بالا می‌برد؛ آنها را در شب‌ها یا نوبت‌های جدا بگذارید. برای منافذ باز، روتین ترکیبی BHA، نیاسینامید و ضدآفتاب در راهنمای منافذ باز شرح داده شده است.

عوارض و نشانه‌های لایه‌برداری بیش از حد

نشانه‌های زیاده‌روی شامل قرمزی، سوزش هنگام زدن حتی آبرسان، براقی کشیده و شبیه شیشه، پوسته‌ریزی و حساسیت ناگهانی پوست به محصولاتی است که قبلاً تحمل می‌شد. اگر یکی از اینها را دیدید، اسیدها را متوقف کنید.

راه بازگشت: یک تا دو هفته اسیدها را قطع کنید، فقط شوینده ملایم، آبرسان سرامیدی یا ترمیم‌کننده و ضدآفتاب استفاده کنید و پس از آرام شدن پوست، با دفعات کمتر از سر بگیرید.

انتخاب اسید بر اساس نوع پوست و مشکل

اسیدهای لایه‌بردار چطور کار می‌کنند؟

سلول‌های لایهٔ بیرونی پوست (لایهٔ شاخی) با پیوندهای چسبنده کنار هم می‌مانند. با افزایش سن و در شرایطی مثل چربی زیاد یا خشکی، ریزش طبیعی این سلول‌ها کند می‌شود و پوست کدر، زبر و مستعد انسداد منافذ می‌شود. اسیدهای لایه‌بردار با کاهش pH سطح پوست، این پیوندها را شل می‌کنند تا سلول‌های مرده راحت‌تر جدا شوند. نتیجه‌ای که می‌بینید شامل صافی بیشتر، روشنایی طبیعی‌تر و جذب بهتر مراقبت‌های بعدی است.

اثر اسید به pH و غلظت فرمول بستگی دارد. اگر pH فرمول خیلی بالا باشد، اسید فعال نمی‌شود و اثر لایه‌برداری ضعیف است؛ اگر خیلی پایین و غلظت بالا باشد، خطر تحریک زیاد می‌شود. به همین دلیل بهتر است محصولات استاندارد با درصد روشن روی بسته را انتخاب کنید و به محلول‌های خانگی (مثل آب‌لیمو یا سرکه) تکیه نکنید، چون pH کنترل‌نشده آنها پوست را می‌سوزاند.

برنامهٔ چهار هفته‌ای مبتدی‌ها

1. هفتهٔ اول: هیچ اسیدی نزنید. فقط سد پوست را با شوینده ملایم، آبرسان و ضدآفتاب تقویت کنید.
2. هفتهٔ دوم: یک شب در هفته یک اسید کم‌درصد؛ در شب‌های دیگر فقط آبرسان.
3. هفتهٔ سوم: اگر پوست آرام بود، دو شب در هفته با حداقل ۲ شب فاصله.
4. هفتهٔ چهارم و بعد: بر اساس پاسخ پوست دفعات را تنظیم کنید؛ مرجع نگه داشتن پوست بدون سوزش است، نه رسیدن به بیشترین دفعات.

باورهای نادرست دربارهٔ اسیدها

AHA یا رتینول؟ چه زمانی کدام

AHA لایه‌برداری سطحی انجام می‌دهد و ظرف چند هفته روشنی و صافی بیشتری نشان می‌دهد. رتینول (ویتامین A) روی سرعت تجدید سلولی و تولید کلاژن اثر دارد و برای چین و چروک و نوسازی عمیق‌تر به کار می‌رود، اما صبر بیشتر (۸ تا ۱۲ هفته) و دوره سازگاری لازم دارد. اگر می‌خواهید هر دو را استفاده کنید، آنها را در شب‌های جداگانه بگذارید؛ مثلاً AHA شب‌های زوج و رتینول شب‌های فرد. در بارداری و شیردهی رتینول ممنوع است و استفاده از اسیدها باید با پزشک هماهنگ شود.

AHA و BHA برای پوست‌های تیره‌تر و مستعد لک

در پوست‌هایی که ملانین بیشتری دارند، التهاب ناشی از لایه‌برداری شدید می‌تواند لک‌های پس‌التهابی (هایپرپیگمنتیشن) بسازد. بنابراین انتخاب اسید ملایم‌تر مثل ماندلیک اسید یا لاکتیک اسید، درصد پایین و دفعات کم برای این گروه منطقی‌تر است. پیلینگ‌های قوی را بدون راهنمایی متخصص شروع نکنید. ضدآفتاب پهن‌طیف را هر روز بزنید و در صورت ظهور لک تازه، لایه‌برداری را متوقف کنید و با پزشک مشورت کنید.

نکتهٔ دیگر این است که اسیدها جایگزین درمان‌های پزشکی نیستند. اگر جوش‌های التهابی گسترده، لک‌های مقاوم یا بیماری پوستی مثل روزاسه و درماتیت دارید، پیش از وارد کردن اسید به روتین از متخصص پوست کمک بگیرید تا برنامهٔ مناسب برای شما تنظیم شود.

محصولات پیشنهادی AHA و BHA

برای مرور بیشتر، تونرها و سرم‌های صورت آرازیب را ببینید.

سوالات متداول

AHA و BHA ابزارهای قدرتمندی برای صاف‌تر و روشن‌تر کردن پوست هستند، به شرطی که با درصد مناسب، دفعات کم و ضدآفتاب همراه شوند. برای انتخاب محصول، به لایه‌بردارهای صورت در آرازیب سر بزنید.